گروه آموزشی دین و زندگی شهرستان بهشهر

                                عنوان مقاله : مهدی باوران ومهدی یاوران

            موضوع:انتظار وویژگیهای آن(مرتبط با بحث مهدویت کتاب دین وزندگی ۳)

                                    نویسنده : خدیجه حسن زاده گرجی

                                     تنظیم: گروه دین وزندگی بهشهر

     با توجه به اينكه انقلاب و حكومت حضرت مهدي (عج) يك انقلاب و حكومت جهاني است و مسلماً در هر انقلابي ,مي بايست مقدماتي فراهم باشد لذا در اين امر بسيار بزرگ جهاني كه منجر به يك تحول عظيم خواهد شد  زمينه سازي و مقدماتي بيشتری را مي طلبد چرا كه در انقلاب و حكومت جهاني حضرت مهدي اهداف بلند با توجه به اوضاع زمان مدّ نظر است اهدافي كه باعث بر پايي عدالت و پيشرفت و دگرگوني كامل در تمام زمينه هاي علمي و معنوي و اجتماعي و رواني در كل جهان خواهد شد. به همين منظور براي برقراري صحيح عدالتخواهي مردم جهان نيز نقش بسيار بزرگي را مي بايست ايفا كنند چرا كه هدف اين انقلاب نشان دادن راه حق و حقيقت به مردم مي باشد و مردم به اين راه دست پيدا نخواهند كرد مگر اينكه با اختيار خويش اين انقلاب را پذيرا شوند وبايد براي رسيدن به اين مرحله از لحاظ فكري و علمي به درجه اي از رشد و بالندگي برسند تا بتوانند با كمك راهنمايان مسير حق و حقيقت را پيدا كنند. راهي كه شايد بتوان گفت همه انسانها آنرا گم كرده و همواره براي پيدا شدن گمشده خود در هر مقطع اززمان هر كس كه ندايي از حق و حقيقت سر دهد بدون تفكّر يا به اشتباه با او همراه گشته و چه بسا در اين امر نيز به خطا رفته و ميروند .لذا در عصر حاضر كه عصر تكنولوژي و شكوفايي علمي مي باشد بشر مي بايست از دريچه روشنتري به تحقق اهداف و آرمانهاي زندگي که چیزی جز راه حقیقت نیست دست پيدا كند و تنها راه ورود به اين دريچه، وصل شدن به منجي آخرالزمان و منتظر واقعی بودن منجی مي باشد تا از اين طريق بتواند آن گمشده واقعي زندگي خود را پيدا كند و گرنه به جرأت مي­توان گفت كه عصر تكنولوژي با تمام پيشرفتهاي زمانش انسان را به يك پوچي و بي هدفي درزندگي مي­كشاند.به همين منظور بر تمام جوانان و نوجوانان لازم است كه براي رسيدن به اينچنين معرفتي تلاش و كوشش بيشتري در زمينه سازي ظهور حضرت و انقلاب جهاني او كنند و مطالعات خود را گسترده تر نمايند تا بتوانند زندگي خود را در يك مسير حقيقي و روشن قرار دهند،  و در اين راه به سفارشات قرآن و پيامبر و پيشوايان عمل كنند كه فرموده اند :» َمن مات و َلمََْ َيعرف ِامام زمانه ماتَ ِمْيتة جاهِليتة«[1] » هر كس بميرد در حالي كه امام عصر خود را نشناسد به مرگ جاهليت مرده است.« پس برهر كس در اين مقطع از زمان لازم است كه دستي از آستين بيرون آورد و زمينه ظهور را در خود و ديگران آماده كند و جوانان و نوجوانان را با فرهنگ مهدويت آشنا سازد.لذا بر هر فرد منتظر لازم که بداند انتظار حقیقی یعنی حرکت و تکاپو نه یک حالت روحی و روانی محض که همراه با تنبلی و گوشه­گیری باشد فرد منتظر می­بایست علاوه بر اینکه روح و روان خود را با انتظار اعجین می­کند و چشم به راه منجی خود می­باشد بلکه می­بایست تمام مقدمات آمدن او را یز در خود بوجود آورد او به مانند یک فردیست که در انتظار عزیزترین کس خود می­باشد پس تمام امکانات خوب را برای مهمان خود مهیا می­نماید و رفع تمامی موانع تأخیر مهمان خود را مینماید تا مهمانش به سلامت برسد. و این امر برای فرد منتظر حاصل نمی­شود مگر اینکه شناخت کافی و اطلاعات درست نسبت به ابعاد انتظار پیدا کنند. او باید بداند که انتظار هم از بعد نظری و عملی و هم از بعد فرد و اجتماعی دارای اهمیت است
نمی­تواند فرد منتظر بدون شناخت این ابعاد آن را در زندگی خود کاربردی کند. اگر فرد منتظر بخواهد زندگی خود را رنگ و بوی انتظار بدهد حتماً بایستی بداند که بعضی از قسمتهای انتظار مخرب و بعضی قسمت­های آن سازنده و امید دهنده است پس باید با شناخت از اقسام انتظار زندگی خود را از قسمتهای مخرب و ویرانگر انتظار که یک انتظار منفی است جدا کند تا بتواند به سوی آن انتظار مثبت و شیرین و سازنده و تعهد آور حرکت کند و این امر مهم نخواهد شد مگر با شناخت و آگاهی درست از فلسفه انتظار که باعث خود سازیهای فرد و اجتماعی می­شود و این آگاهی باعث می­شود که هیچوقت فرد خود را در فساد و آلودگیهای انتظار مخرب حل نکند.یک منتظر واقعی خود را آراسته به ویژگیهای می­کند که عبارتند از خداجویی درست با شناخت کامل اعتقادی و بصیرت و آگاهی و عبادت و بندگی خالصانه و فرمانبرداری و شجاعت و ایثار و از خود گذشتگی زندگی و ایجاد نظم و زهد و ساده زیستی که زینت دهنده یاران انتظار می­باشد او با این ویژگیها زندگی خود را برای بر پای عدالت اجتماعی و یک جامع منتظر کاملاً متعادل می­کند و و زندگی خود را مزین به رعایت کردن حقوق دیگران و پرهیز از مسیر ظلم می­نماید پس به نحو احسن به وظایف منتظران واقعی که شناخت امام و به تهذیب نفس و کسب فضایل اخلاق است برای ایجاد شخصیت با امام و الگوپذیری از او می­پردازد. و همراه با ایجاد پیوند با مقام ولایت، زندگی خود را در یاد به آن حضرت سوق می­دهد و سعی
می­نماید با انجام دادن افضل­ترین اعمال، خود را جزء منتظرین بصورت عمل قرار می­دهد تا بتواند کارنامه اعمالش را تمام و کمال برای امامش عرضه نماید یعنی (مصادق آیه والذین آمنو و اعملوالصالحات) می­شود. فرد منتظر نه تنها این وظایف را در خود نشان می­دهد بلکه سعی می­کند تک تک افراد جامعه را نیز برای همدل شدن و یکپارچه شدن با امامش آماد و همسو نماید و آمادگی لازم را در افراد جامع هم بوجود آورد چرا که در امر تبلیغ انتظار همه می­بایستی جز مبلغان درست فرهنگ انتظار مهدویت باشند و با اصول ویژگیهای این تبلیغ آشنا شوند که اگر فرد منتظر این چنین خود و جامعه را برای آمادگی امر ظهور تربیت نماید نه تنها تأثیر آن را در زندگی و جامع خود خواهد دید بلکه این تأثیر را به کل جهان با توجه به پیشرفت روز به روز علمی خواهد گذاشت و یک جهان منتظر شکل خواهد
 گرفت. (انشاء الله)  ۱-روایت از رسول اکرم (ص)

مقدمه

وقتی ابرهای تیره، چهره خورشید را پوشانده و دشت و دمن از دست بوسی آفتاب محروم گردیده و سبزه و گل از دوری مهر عالم تاب پژمرده است چاره چیست؟ زمانی که عصاره آفرینش و خلاصه خوبی ها و آیینه زیبایی ها رخ در نقاب غیبت کشیده و جهانیان از فیض حضور او بی نصیب مانده اند چه می توان کرد؟ گل های باغ چشم به راهند تا سایه باغبان مهربان را بر سر خود ببینند و از دستان پر مهر او آب حیات بنوشند و دل های مشتاق، بی تاب چشم های اویند تا عنایت شور آفرین او را لمس کنند و اینجاست که«انتظار» شکل می گیرد. آری، همه منتظرند تا او بیاید و سبزی و نشاط را به ارمغان آورد. به راستی«انتظار» چه زیبا و شیرین است اگر زیبایی آن در نظر آید و شیرینی آن در کام دل، چشیده شود.

 معنای لغوی انتظار

انتظار از نظر لغوی به معنای درنگ در امور، نگهبانی، چشم به راه بودن و نوعی امید داشتن به آینده تعبیر شده است. آن چه با مراجعه به کتب لغوی معلوم می شود این است که انتظار یک حالت روانی به همراه درنگ و تأمل است. اما از این معنا می توان دو نوع برداشت کرد: یکی این حالت روانی و چشم به راهی، انسان را به عزلت، اعتزال و انزوا بکشاند و منتظر دست روی دست بگذارد، وضعیت فعلی را تحمل کند و به امید آینده ی مطلوب فقط انتظار بکشد. برداشت دیگر این است که این چشم به راهی و انتظار باعث حرکت، پویایی، اقدام و آمادگی وسیع تر گردد. اینک سؤال این است که کدام یک از این دو معنا مراد و مقصود حضرات معصومین سلام الله علیهم اجمعین می باشد؟

معنای حقیقی انتظار و جایگاه آن

همانطوری که برای «انتظار» معنای گوناگونی گفته اند ولی با دقت و تأمل در این کلمه می توان به حقیقت معنی آن پی برد. انتظار، چشم به راه بودن است و این چشم به راهی به تناسب بستر و زمینه آن ارزش پیدا می کند و آثار و پیامدهایی دارد. انتظار تنها یک حالت روحی و درونی نیست بلکه از درون به بیرون سرایت می کند و حرکت و اقدام را می آفریند. به همین دلیل است که در روایات، انتظار به عنوان یک عمل و بلکه بهترین اعمال، معرفی شده است. انتظار به «منتظر» شکل می دهد و به کارها و تلاش های او جهت خاصّی می بخشد. بنابراین «انتظار» با نشستن و دست و روی دست گذاشتن، نمی سازد. انتظار با چشم به در دوختن و حسرت خوردن، تمام نمی شود؛ بلکه در حقیقت انتظار، حرکت و نشاط و شور آفرینی نهفته است. آن کسی که در انتظار مهمان عزیزی است، سر از پا 
نمی شناسد و در تلاش است تا خود و محیط اطراف خود را برای آمدن مهمان، آماده کند و موانع حضور او را بر طرف سازد. سخن درباره انتظار رویدادی بی نظیر است که در زیبایی و کمال، نهایت ندارد. انتظار روزگاری است که در سبزی و خرّمی در تمامی روزگاران گذشته مثالی نداشته است و جهان چنان دوران زیبایی را هرگز تجربه نکرده است. این همان انتظار حکومت جهانی امام مهدی(عج) است که در روایات، از آن به «انتظارفرج» یاد شده است و آن را از بهترین اعمال و عبادات، بلکه پشتوانه قبولی همه اعمال، شمرده است.پیامبر اکرم(ص) فرمود: «بهترین اعمال امت من، انتظار فرج است.»[1] امام صادق(ع) به یاران خود فرمود: «آیا شما را از چیزی آگاه نکنم که خداوند بدون آن هیچ عملی را از بندگان نمی پذیرد؟ گفتند: بفرمایید. فرمود: گواهی به یگانگی خدا و نبوت پیامبر اسلام(ص) و اقرار به آنچه خدا امر فرموده و ولایت ما و بیزاری از دشمنان ما- یعنی ما امامان بخصوص و تسلیم شدن در برابر ایشان(=امامان) و پرهیزکاری و کوشش و خویشتن داری و انتظار قائم(عج)»[2]

بنابراین «انتظار فرج» انتظاری است که ویژگیهای خاص و منحصر به فرد دارد که لازم است به خوبی دانسته شود تا رمز و راز آن همه فضیلت و آثار که برای آن خواهیم شمرد آشکار گردد.

 ابعاد انتظار

انسان از زوایای مختلف دارای ابعاد گوناگون است: از سویی از بُعد نظری و عملی برخوردار است و از سوی دیگر دارای بُعد فردی و اجتماعی است و از زاویه ای دیگر در کنار بُعد جسمی، بُعد روحی و روانی دارد. بدون تردید در همه ابعاد یاد شده نیاز به چارچوب مشخصی است تا در قالب آن راه صحیح زندگی باز شود و مسیرهای انحرافی به روی آدمی بسته گردد. و آن راه درست همان مسیر انتظار است. انتظار موعود جهانی در همه ابعاد زندگی منتظر تأثیر می گذارد. در بعد فکری و نظری که زیر بنای اعمال و رفتار انسان است، باورهای اساسی حیات آدمی را در حصار خود حفظ می کند. به بیان دیگر انتظار صحیح می طلبد که منتظر، بنیان های اعتقادی و فکری خود را تقویت کند تا در دام مکتب های انحرافی گرفتار نشود و یا به خاطر طولانی شدن دوره غیبت امام عصر (عج) به چاه یأس و ناامیدی سقوط نکند. امام باقر(ع) فرمود:«روزگاری بر مردم خواهد آمد که امام ایشان غایب خواهد شد پس خوشا به حال آنان که در آن زمان، بر امر(ولایت) ما ثابت و استوار بمانند.»[3] یعنی در دوره غیبت که دشمنان با انواع شبهه ها
می کوشند تا اعتقادات درست شیعیان را از بین ببرند به برکت قرار گرفتن در سنگر انتظار مرزهای عقیدتی حفظ می شود. در بُعد عملی، انتظار به همه اعمال و رفتار انسان جهت می دهد. منتظر باید در میدان عمل بکوشد تا زمینه های ظهور دولت حق فراهم گردد. بنابراین، منتظر در این بخش هم به ساختن خود و هم به سامان دادن جامعه همت می گمارد. در بُعد فردی هم به حیات روحی و روانی خود و کسب
فضیلت­های اخلاقی روی می آورد و هم به تقویت جنبه جسمی و بدنی می پردازد تا نیرویی کار آمد برای جبهه نور باشد. امام صادق(ع) فرمود:«... کسی که دوست دارد از یاران قائم(عج) باشد پس منتظر و در حال انتظار پرهیزگاری پیشه کند و به اخلاق نیکو آراسته گردد....»[4] ویژگی های«انتظار» آن است که آدمی پا را از محدوده خود فراتر می برد و او را با تک تک افراد جامعه مرتبط می سازد. یعنی انتظار نه تنها در زندگی فردی منتظر مؤثر است که در حوزه رابطه فرد با جامعه نیز طرح و برنامه دارد و او را به تأثیر گذاری مثبت در جامعه وا می­دارد و از آنجا که شرط ظهور دولت حق آمادگی جمعی است، هر کسی به اندازه توان خود برای اصلاح جامعه می کوشد و در برابر ناهنجاری های اجتماعی ساکت و بی تفاوت نمی ماند، چرا که منتظر مصلح جهانی در اندیشه و عمل، مسیر صلاح و راستی را طی می کند.کوتاه سخن اینکه «انتظار» جریان مبارکی است که در تمام مویرگهای حیات فرد و اجتماع منتظر جاری است و در همه عرصه های زندگی، الهی به انسان و حیات او رنگ امید می بخشد و چه رنگی از رنگ الهی بهتر و ماندگارتر؟!(.... صِبغَهَ الله وَ مَن اَحسَن مِنَ الله صِبغَهً....)[5]؛رنگ الهی(بگیرید) و چه چیز از رنگ الهی داشتن نیکوتر است؟!

اقسام انتظار

با توجه به معنای لغوی و روایات پیرامون انتظار و اقوال و انظار، در این زمینه می توان گفت که انتظار نه احتراز است و گوشه نشینی و نه اعتراض و نفی طاغوت ها، چون این تعابیر حکایت بر حالت روحی و روانی محض دارند؛ در حالی که انتظار عمل و اقدام است به عبارت دیگر انتظار را می توان به دو قسم تقسیم کرد:

۱- انتظار مثبت یا شیرین که سازنده، تعهد آور، مسئولیت آفرین، تحرک بخش، جهادگر، ظلم ستیز، امنیت آور، رهایی بخش، جهت دهنده و تکلیف آور است که نوعی عبودیت و بندگی شمرده
می شود و ائمه معصوم(ع) و بزرگان دین از جمله حضرت امام رضوان الله تعالی علیه و مقام معظم رهبری بر آن تأکید دارند.

2- انتظار منفی یا تلخ که ویرانگر، اسارت آفرین، فلج کننده، ظلم پذیر، بی تحرک، ناامن، سلطه بخش، بی هدف و مخرب که نوعی اباحی گری و سرسپردگی به طاغوت است. شهید مطهری در کتاب قیام و انقلاب مهدی آورده است: انتظار فرج دو گونه است(دو گونه تعبیر شده است) انتظاری که سازنده است تحرک بخش است، تعهد آور است. عبادت بلکه با فضیلت ترین عبادت است و انتظاری که ویرانگر است بازدارنده است، مسخ کننده است و نوعی اباحی گری محسوب می شود.[6] در زمان معاصر متأسفانه افرادی- اگر چه به تعداد اندک- معنای تحریف شده انتظار که همان انتظار منفی و مخرب می باشد را پذیرفتند. به استناد فرمایشات حضرت امام خمینی(ره) آنها را به چهار دسته تقسیم نمود.[7]

الف) عده ای معتقدند که ما باید به تکالیف فردی خویش عمل کنیم و دیگران را نیز در همین محدوده امر به معروف و نهی از منکر نماییم؛ ولی کاری به سیاست، مسایل اجتماعی و سرنوشت ممالک اسلامی نداشته باشیم و منتظر بمانیم تا امام زمان (عج) بیاید و به کارها سامان بخشد.

ب) برخی دیگر معتقدند که آمدن امام زمان(عج) مشروط به فراوانی فساد و فحشاء است، پس نباید از منکرات جلوگیری کرد تا گناه زیاد شود و شرط ظهور تحقق یابد.

ج) دسته سوم یک گام جلوتر رفته و معتقدند برای تعجیل در تحقق شروط ظهور، باید به گناهان دامن زد و از مردم خواست که به فساد و فحشاء روی آورند تا امام زمان(عج) زودتر ظهور کند.

د) گروه چهارم کسانی هستند که معتقدند هر حکومتی پیش از ظهور حضرت مهدی(عج) تشکیل شود، گر چه همراه با رعایت اصول اسلامی و موازین عقلی باشد، بر خلاف اسلام و باطل است. زیرا تنها کسی که شایسته برقرار کردن حکومت اسلامی را دارد، امام زمان(عج) است و ما باید منتظر ایشان بمانیم و فقط دعا کنیم که زودتر ظهور کند. نتیجه اعتقاد به این عقاید، تعطیلی بسیاری از احکام اسلام، تن دادن به ذلّت حکومت طاغوت، شیوع هرج و مرج سیاسی- اجتماعی، غرق شدن در فساد و فحشاء و .... است که با هیچ عقل و شرعی سازگار نیست. آیا به درستی می توان باور داشت و حتی تصور کرد انتظاری که صدای آن از امواج بلند کلام حضرات معصومین سلام الله علیهم اجمعین شنیده می شود، به معنای دست روی دست گذاشتن و به انزوا نشستن، خاموشی گزیدن و به فساد دامن زدن باشد!!

فلسفه انتظار

فلسفه اول- خودسازی فردی

چنین تحولی قبل از هر چیز نیازمند به عناصر آماده و باارزش انسانی است که بتواند بار سنگین چنان اصلاحات وسیعی را در جهان بدوش بکشد و این در درجه محتاج به بالا بردن سطح اندیشه و آگاهی و آمادگی روحی و فکری برای همکاری در پیاده کردن آن برنامه عظیم است. تنگ نظریها، کوته بینیها، کج فکریها، حسادتها، اختلافات کودکانه و نابخردانه و بطور کلی هر گون نفاق و پراکندگی با موقعیت منتظران سازگار نیست. نکته مهم این است که منتظر واقعی برای چنان برنامه مهمی هرگز
نمی تواند نقش تماشاچی را داشته باشد باید از هم اکنون حتما در صف انقلابیون قرار گیرد. من اگر فاسد و نادرستم چگونه می توانم در انتظار نظامی که افراد فاسد و نادرست در آن هیچگونه نقشی ندارند بلکه مطرود و منفور خواهند بود روز شماری کنم. آیا این انتظار برای تصفیه روح و فکر و شستشوی جسم و جان از لوث آلودگی ها کافی نیست؟ پس نتیجه می گیریم انتظار یک مصلح جهانی به معنای آماده باش فکری و اخلاقی مادی و معنوی برای اصلاح همه جهان است فکر کنید چنین آماده باشی چقدر سازنده است.

فلسفه دوم- خودیاریهای اجتماعی

منتظران راستین در عین حال وظیفه دارند تنها به خویش نپردازند بلکه مراقب حال یکدیگر باشند و علاوه بر اصلاح خویش در اصلاح دیگران نیز بکوشند زیرا برنامه عظیم و سنگینی که انتظارش را
می کشند یک برنامه فردی نیست برنامه ای است که تمام عناصر انقلاب باید در آن شرکت جویند، باید کار به صورت دسته جمعی و همگانی باشد، کوششها و تلاشها باید هماهنگ گردد و عمق و وسعت این هماهنگی باید به عظمت همان برنامه انقلاب جهانی باشد که انتظار آن را دارند. در یک میدان وسیع مبارزه دسته جمعی هیچ فردی نمی تواند از حال دیگران غافل بماند بلکه موظف است هر نقطه ضعفی را در هر کجا ببیند اصلاح کند و هر موضع آسیب پذیری را ترمیم نماید و هر قسمت ضعیف را تقویت کند زیرا بدون شرکت فعالانه و هماهنگ تمام مبارزین، پیاده کردن چنان برنامه ای امکان پذیر نیست. بنابراین منتظران واقعی علاوه بر اینکه در اصلاح خویش می کوشند وظیفه خود
می دانند که دیگران را نیز اصلاح کنند. این است اثر سازنده دیگری برای انتظار قیام یک مصلح جهانی و این است فلسفه آن همه فضیلتها که برای منتظران شمرده شده است.

فلسفه سوم- منتظران راستین در فساد محیط حل نمی شوند.

اثر مهم دیگری که انتظار مهدی (ع) دارد حل نشدن در مفاسد محیط و عدم تسلیم در برابر آلودگیها است. هنگامی که فساد فراگیر می شود و اکثریت یا جمع کثیری را به آلودگی می کشاند گاهی افراد پاک در یک بن بست سخت روانی قرار می گیرند، بن بستی که از یاس اصلاحات سرچشمه می گیرد. گاهی آنها فکر می­کنند که کار از کار گذشته و دیگر امیدی به اصلاح نیست و تلاش و کوشش برای پاک نگاه داشتن خویش بیهوده است این نومیدی و یاس ممکن است آنها را تدریجاً به سوی فساد و همرنگی با محیط بکشاند و نتواند خود را به صورت یک اقلیت صالح در برابر اکثریت ناسالم حفظ کنند و همرنگ جماعت نشدن را موجب رسوایی بدانند. تنها چیزی که می تواند در آنها امید را بدمد و به مقاومت و خویشتن داری دعوت کند و نگذارد در محیط فاسد حل شود امید به اصلاح نهایی است تنها در این صورت است که آنها دست از تلاش و کوشش برای حفظ پاکی و اصلاح دیگران برنخواهند داشت. و اگر می بینیم در دستورات اسلامی یاس از آمرزش یکی از بزرگترین گناهان شمرده شده است و ممکن است افراد ناوارد تعجب کنند که چرا یاس از رحمت خدا این قدر مهم تلقی شده است حتی مهمتر از بسیاری از گناهان، فلسفه­اش در حقیقت همین است که گنهکار مایوس از رحمت، هیچ دلیلی ندارد که به فکر جبران بیفتد و یا لااقل دست از ادامه گناه بردارد و منطق او این است اکنون که آب از سر من گذشته است چه یک قامت چه صد قامت، من که رسوای جهانم غم دنیا هیچ است. بالاتر از سیاهی رنگ دیگر نیست، آخرش جهنم است من که هم اکنون آنرا برای خود خریده ام از چه می ترسم و مانند این منطقها ...

اما هنگامی که روزنه امید برای او گشوده شود، امید به عفو پروردگار، امید به تغییر وضع موجود نقطه عطفی در زندگی او خواهد شد و او را به توقف کردن در مسیر گناه و بازگشت به سوی پاکی و اصلاح دعوت می کند. به همین دلیل امید را می توان همواره به عنوان یک عامل موثر تربیتی در مورد افراد فاسد شناخت همچنین عطفی در زندگی او خواهد شد.

ویژگیهای منتظران واقعی آقا امام زمان (عج)

انتظار واژه ای مقدس است. منتظر شخصی است که از ره آورد انتظار بهره می برد. انتظار آن هنگام مقدس و عبادت محسوب شد که آخرین حجت خدا به دستور خداوند غیبت خود را آغاز کرد که اکنون بعد از هزار و اندی سال ادامه دارد. منتظر واقعی کسی است که از ویژگیهای لازم برخوردار باشد، از جمله:

1- خداجویی:

خداجویی و توحید سرلوحه عقاید و خصال یاران مهدی (عج) است. آنان خدا را به شایستگی شناخته و همة وجودشان غرق جلوة نور ایزدی است. ایمان خالصانه در سینه دارند که شک و تردید با آنان بیگانه است. امام صادق (ع) فرمود:

مردانی که گویا دل هایشان پاره های آهن است، غبار تردید در ذات مقدس خدای، خاطرشان را
نمی آلاید .... همانند چراغ های فروزانند، گویا دل هایشان نور باران است... برای شهادت دعا
می کنند....[8]

2- بصیرت و آگاهی:

از چنان آگاهی و بینشی برخوردار که در شناخت امام عصر (عج) و نائب بر حقش و تشخیص حق و باطل دچار مشکل نشده و در فتنه ها هوشیارانه راه جویند. بصیرت آنان سبب می شود که در احیای سنت و مبارزه با بدعت درنگ نکنند و در رسالت شرک زدایی به همراه امام خود، تبر بردارند و بت شکنی کنند. چون فرمان خدا آزمایش را به سر آورد. شمشیرها را در راه حق آختند و بصیرتی را که در راه دین داشتند، آشکار کردند....[9]

3- عبادت و بندگی:

یکی دیگر از ویژگی های مهم یاران امام زمان(عج) عبادت و بندگی است. یاران حضرت مهدی(عج)، شیران روز و نیایشگران شب هستند. عبادت از دیدگاه یاران امام، نوعی معامله و داد و ستد نیست، بلکه عبادت آنان، نیایش عارفانه و پاک بازانه، پیوند روح با ابدیت، عالی ترین واکنش سپاس گزارانه انسان در برابر خدا و عبادت آزادگان است. امام باقر (ع) فرمود: گویا قائم و یارانش را در نجف اشرف می نگرم، توشه هایشان به پایان رسیده و لباس هایشان مندرس گشته است. جای سجده بر پیشانیشان نمایان است. شیران روزند و راهبان شب.[10]

4- فرمانبری:

یکی از ویژگی های یاران امام زمان (عج) اطاعت و فرمانبری از مولا و مقتدای خویش است.« آنان عاشقانه مولای خود را اطلاعت می­کنند و فرمانبرترین انسان ها هستند و در انجام دستورهای امام خویش، بر یکدیگر پیشی می گیرند.»[11] پیامبر اسلام (ص) فرمود: کدّادون مجدّون فی طاعته[12] تلاشگر و کوشا در پیروزی از او هستند.

 ۵- شجاعت:

یاران امام زمان(عج) دلیر مردان و جنگ آوران میدان های نبردند. ایمان به هدف، همه وجودشان را تسخیر کرده و هر کدام قوّت چهل مرد را دارند.[13] شجاعت بی بدیشان، ترس را بر دل های مستکبران چیره ساخته و جان هاشان از سنگ خارا محکم تر است.

6- ایثار(از خود گذشتگی) و برابری:

از خصوصیات بارز یاران مهدی (عج) ایثار و برابری است. وحدت مقصد و اخلاص نیّت، دل هایشان را به هم پیوند داده و یار و غمخوار یکدیگرند. آنان برای یکدیگر خود را به رنج افکنده و در بهره گیری از مواهب الهی، دیگران را بر خود پیش می دارند. در برخی از روایات از یاران امام زمان (عج) به "رفقا" یاد شده که به معنای دوستان همدل، همراز، با لطف و صفا می­باشد، گویا برادران تنی اند:

کأنّها ربّا هم أبٌ واحد أو أمٌ واحدةٌ، قلوبهم مجتمعه بالمحبّة و النّصیحة[14] گویا یک پدر و مادر آنان را پروریده­اند. دل­های آنان از محبت و خیرخواهی به یکدیگر آکنده است.

7- نظم:

یاران امام زمان (عج) دارای نظم و تشکیلات مناسب با حکومت جهانی اند.با مردم روابط گرم داشته، ولی کارهای خویش را بر اصولی محکم و روشن پیش می برند.

8- زهد و ساده زیستی زینت یاران مهدی (عج) است:

آنان خوش کامی و نیک بختی را در آرامش دیگران می جویند و بستر بهره گیری از مواهب الهی را برای دیگران فراهم کرده و خود با دنیا گرایی درستیزند. غذایشان ساده و لباسشان بی پیرایه است. امام صادق (ع) در برابر پافشاری دوستان برای قیام و شتاب در خروج قائم (عج) فرمود: چرا در خروج قائم شتاب می ورزید؟! به خدا سوگند، لباسش درشت و غذایش ناچیز است.[15]

9- عدالت:

 یکی از ویژگی های یاران امام زمان(عج) عدالت است. عدالت که در رعایت حقوق دیگران و پرهیز از هرگونه ستم ظهور می کند، زینت یاران مهدی(عج) است. نظر به اینکه یکی از شاخصه های مهم حکومت جهانی عدالت است. کارگزاران و سربازان او نیز باید عدالت گرا باشند. کسانی که درصددند از یاران امام زمان(عج) باشند باید با بهره گیری از دستورهای اسلامی و رعایت واجبات، ترک محرّمات و تقوا پیشگی، عدالت را در وجود خویش تقویت سازند تا بتوانند قابلیت دیدار یار را پیدا کنند که امام عادل، یاران عادل را می­طلبد.

 وظایف منتظران واقعی امام زمان(عج)

تلاش دشمن این است که تعهد ما را به احکام دین کم رنگ و ضعیف سازد. آنها زن و مرد و جوان و پیر را هدف قرار داده و می خواهند سنگرهای فرهنگی و علمی ما را تصرف کنند و آن را از اسلام و از افتخار مسلمین به گذشته های خود تهی کنند. اینان به اسم ملیت، تمدن، وطن و حمایت از آزادی، تجدد، دفاع از حقوق بانوان، روشن فکری و طرح عناوین فریبنده به معنویت، اسلامیت و ولایت، حمله می کنند. همچنین از موج اسلام گرایی در دریای متلاطم جامعه میلیاردی و شور و شوق مسلمانان برای بازگشت به مبانی اصیل اسلامی به وحشت افتاده و در برابر انقلاب عظیم اسلامی از هیچ گونه توطئه ای فروگذار نیستند. جوانان ما باید در راه عقیده و روشن خود ثابت قدم و استوار بوده و دین خدا را یاری کنند تا آقا مولای خود را شاد و مسرور سازند. در برابر این همه کینه، مکر، سیاست های مکارانه هجوم فرهنگی، افکار الحادی و اسلام زدا، تبلیغات شوم و قلم به دست های مزدور، این جوانان غیرتمند مسلمانان هستند که باید از اسلام، آرمان ها و اهداف آن دفاع کنند و توطئه ها را بی اثر سازند.

 همه منتظران باید از سنگرهای اسلام و مرزهای فکری و عقیدتی اسلام حفاظت کنند. اگر جهاد اکبر و جهاد کبیر جزء وظایف منتظران عصر غیبت است، مشکلاتی را به همراه خواهد داشت. هم جهاد اکبر این مشکلات را دارد و هم جهاد کبیر. کسی که می خواهد خود را بسازد با این مشکلات رو به رو می شود و کسی که درصد ساختن دیگران است، باز با این مشکلات درگیر است، البته منتظران حقیقی در مسیر ایفای مسئولیت خویش پایداری و مقاومت می کنند. لذا با توجه به آنچه گذشت، وظایف منتظران مصلح کلّ، چیزی جز همان«رنگ خدایی داشتن» نیست که به برکت انتظار در همه جای زندگی فردی و جمعی آنها جلوه گر می شود. و با این نگاه، دیگر آن وظایف بر دوش ما- منتظران- سنگینی نخواهد داشت بلکه به عنوان جریان شیرینی که به همه زوایای زندگی ما معنی و مفهومی زیبا بخشیده است، به حساب می آید. به راستی اگر  فر مانروای ملک مهربانی و امیر کاروان مهرورزی تو را به عنوان سربازی شایسته برای خیمه ایمان خواسته باشد و حضور تو را در سنگر حق، انتظار کشد، چگونگی خواهی بود؟ آیا باید بر تو تکالیفی را تحمیل کنند که چنین و چنان باش و این کار و آن کار ار انجام ده یا تو خود راه انتظار را شناخته ای و برای همان مقصدی که برگزیده ای گام خواهی زد؟! در روایات و بیانات پیشوایان دین وظایف فراوانی برای ظهور بیان گردیده است که در اینجا مهمترین آنها را بیان می کنیم.

1- شناخت امام:

پیمودن جاده انتظار بدون شناخت امام منتظر ممکن نیست. استقامت و پایداری در وادی انتظار وابسته به درک صحیح از پیشوای موعود است. بنابراین علاوه بر شناخت امام به اسم و نسب، لازم است نسبت به جایگاه امام و رتبه و مقام او نیز آگاهی کافی بدست آورد. ابونصر که از خدمتگذاران امام حسن عسگری(ع) بود، پیش از غیبت امام مهدی(عج) به حضور آن حضرت می رسد. امام مهدی(عج) از او می پرسد: آیا مرا می شناسی؟ پاسخ می دهد: آری، شما سرور من و فرزند سرور من هستید! امام (ع) می فرماید: مقصود من چنین شناختی نبود!؟ ابونصر می گوید:(مقصود شما چیست) خودتان بفرمایید. امام (ع) می فرماید: «من آخرین جانشین پیامبر خدا هستم و خداوند به(برکت) من را از خاندان و شیعیانم دور می­کند.»[16] اگر معرفت امام برای منتظر حاصل شود، او از هم اکنون خود را در جبهه امام می بیند و احساس می کند که در خیمه امام و کنار او قرار گرفته است. بنابراین لحظه ای در تلاش برای تقویت جبهه امام خویش کوتاهی نمی کند.

امام باقر(ع) فرمود: «.... مَن ماتَ وَ هُوَ عارِفُ لاِمامِهِ لَم یضُرُّهُ، تَقَدَّمَ هذَا الامرِ اَو تَأخَّرَ وَ مَن ماتَ وَ هُوَ عارِفُ لاِمامِهِ کانَ کَمَن هُوَ مَعَ القائمِ فِی فُسطاطِهِ»؛[17]

کسی که بمیرد در حالی که امام خود را شناخته باشد، جلو افتادن یا تأخیر امر (ظهور) به او زیان
نمی رساند و کسی که بمیرد و حال آنکه امام خود را شناخته است مانند کسی است که در خیمه امام و همراه او بوده است. گفتنی است که این معرفت و شناخت چنان مهم است که در کلام
معصومین (ع) آمده است که برای بدست آوردن آن، لازم است از خداوند طلب یاری کند.

امام صادق(ع) فرمود: «.... در زمان غیبت طولانی امام مهدی (عج)، باطل گرایان (در اعتقاد و دین خود) به شک و تردید گرفتار می شوند. زراره، از یاران خاص امام گفت: اگر آن زمان را شاهد بودم چه عملی انجام دهم؟»

امام صادق (ع) فرمود: ... این دعا را بخوان: «اَللهُمَّ عَرِّفنی نَفسَکَ فَانَّکَ اِن لَم تُعَرِّفنی نَفسَکَ لَم اَعرِف نَبِیکَ اللهُمَّ عَرِّفنی رَسُولَکَ فَاِنَّکَ اِن لَم تُعَرِّفنی رَسُولَکَ لَم اَعرِف حُجَّتَکَ اَللهُمَّ عَرِفنی  حُجَّتَکَ فَاِنَّکَ اِن لَم تُعَرِّفنی حُجَّتَکَ ضَلَلتُ عَن دینی.»[18]

2- تهذیب نفس و کسب فضایل اخلاقی برای ایجاد سنخیت با امام و الگوپذیری از امام:

وقتی معرفت به امام و جلوه های زیبای رفتاری آن بزرگوار به دست آمد، سخن از پیروی و الگو گرفتن از آن مظهر کمالات به میان می آید. به همین منظور برای ایجاد سنخیت با امام وظیفه مهم شیعه منتظر، تهذیب نفس و آراستگی به اخلاق نیکوست.

در روایتی از امام صادق(ع) آمده است: هر کس دوست می دارد از یاران حضرت قائم(عج) باشد باید منتظر باشد و در این حال، به پرهیزگاری و اخلاق نیکو رفتار نماید، پس چنانچه در این حال بمیرد و پس از مردنش، قائم(عج) به پا خیزد، پاداش او هم چون پاداش کسی خواهد بود که آن حضرت را درک کرده است، پس کوشش کنید و در انتظار بمانید، گوارا باد شما را ای گروه مشمول رحمت خداوند. در توقیع شریفی که از سوی حضرت برای شیخ مفید صادر شد، اعمال ناشایست و گناهانی که از شیعیان آن حضرت سر می زند یکی از اسباب طولانی شدن غیبت و دوری شیعیان از لقای ایشان شمرده شده است. منتظران واقعی وضعیت روحی و فکری و عملی خود را به گونه ای سامان می دهند که سنخیت کاملی با امام زمان(عج) داشته باشند. آیا می توان منتظر قدوم کسی بود که با او مشابهت و سنخیت نداشته باشد؟ سنخیت با امام زمان(عج) از طریق تقویت ایمان و تقوا و فضایل اخلاقی و درجات معنوی حاصل می شود. در صورتی که رفتار انسان مطابق میل امام زمان (عج) باشد، شعله محبت او در دلش زبانه خواهد کشید و عشق آن حضرت او را به فریاد خواهد آورد و دوری اش را بر او سخت و ناگوار خواهد ساخت. طبیعی است که هر چقدر این سنخیت بیشتر باشد محبت و رضایت خاطر آن حضرت به انسان بیشتر خواهد شد و محبت فرد به آن حضرت افزون تر خواهد گشت. پس روشن است که در مسیر تحقق چنین خواسته ای هیچ الگو و نمونه ای برتر از آن امام بزرگوار که آینه تمام زیبایی هاست یافت نمی شود. نهایت آرزوی منتظران آن است که در برپایی دولت مهدوی وحکومت عدل جهانی سهمی داشته باشند و افتخار یاوری و همراهی آخرین حجت حق را بدست آورند ولی مگر نیل به چنین سعادت بزرگی جز با خود سازی و آراستگی اخلاقی میسّر است؟!

 به راستی آن کس که در تقوا، عبادت، ساده زیستی، سخاوت، صبر و همه فضایل اخلاقی دنباله رو امام و مراد خویش است چه رتبه بلندی نزد آن رهبر الهی خواهد داشت و آنگاه که به حضور مقدسش راه یابد چه سربلند وسرافراز خواهد بود؟! آیا جز این است که منتظری که در طلب زیبا ترین پدیده عالم است خود را به خوبی ها می آراید و از زشتی ها و رذائل اخلاقی دور می کند و در مسیر انقلاب همواره مراقب افکار و اعمال خویش است؟ و گرنه افتادن به دام بدیها رفته رفته فاصله او را با معشوق خوبان زیادتر خواهد کرد و این حقیقتی است که در بیان هشدار دهنده آن امام موعود آمده است: « فَمایحبِسُنا عَنهُم اِلاّ ما یتَّصِلُ بِنا مِمّا نُکرِهُهُ وَلا نَوثِرُهُ مِنهُم؛[19]

هیچ چیز ما را از شیعیان جدا نکرده است مگر آنچه از کارهای ایشان که به ما می رسد. اعمالی که خوشایند ما نیست و از شیعیان انتظار نداریم!»

 امام صادق (ع) فرمود: «مَن سَرَّهُ اَن یکُونَ مِن اَصحابِ القائمِ فَلینتَظِر وَلیعمَل بِالوَرَعِ وَ مَحاسِنِ الاخلاقِ وَ هُوَ مُنتَظِر؛ هر کس دوست دارد از یاران حضرت قائم (عج) باشد باید منتظر باشد و در حال انتظار به پرهیزکاری و اخلاق نیکو رفتار نماید.»[20]

پیامبر اکرم (ص) فرمود: «خوشا به حال آنکه قائم خاندان مرا درک کند در حالی که پیش از دوران قیام، به او و امامان قبل از او اقتدا کرده و از دشمنان ایشان، اعلام بیزاری کرده باشد. آنان دوستان و همراهانِ من و گرامی ترینِ امت من، در نزد من هستند.»[21]

3ـ پیوند با مقام ولایت و یاد فراوان حضرت:

آنچه منتظران را در کسب معرفتِ امام و پیروی از آن بزرگوار یاری می دهد و پایداری در راه انتظار را به دنبال دارد؛ پیوستگی و ارتباط مداوم با آن طبیت جان ها است. به راستی وقتی آن امام مهربان، همیشه و همه جا به حال شیعیان خود نظر دارد و لحظه ای آنها را از یاد نمی برد آیا رواست که دلدادگان روی او، به دنیا و تعلّقات آن سرگرم شوند و از آن عزیز، غافل و بی خبر بمانند؟ یا راه و رسم دوستی و محبّت آن است که در همه حال او را بر خود و دیگران مقدم بدارند. وقتی بر سجاده دعا می نشینند از او آغاز نمایند و برای سلامتی و فرج آن حضرت دعا کنند که آن بزرگوار خود فرمود: «برای تعجیل فرج بسیار دعا کنید که فرج شما در همان است.»

و همواره باید زمزمه کنند: «اللهُمَّ کُن لِوَلیکَ الحُجَّةِبنِ الحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَ عَلی ابائهِ فِی هذِهِ السّاعَةِ وَ فی کَلِّ ساعَة وَلیاً وَ حافِظاً وَ قائداً و ناصراً و دلیلاً و عَیناً حَتی تُسکِنَهُ اَرضَکَ طَوعاً وَ تُمَتِّعَهُ فیها طَویلا؛[22]

«خدایا برای ولی خود، حجة بن الحسن که درود تو بر او و خاندانش باد در این ساعت و در همه ساعات سرپرست و نگهبان و رهبر و یاور و راهنما و دیده بان باش تا [آن زمان که] او را در زمین خود با میل و رغبت جای دهی و برای مدتی طولانی او را در زمین بهره مند سازی.»

منتظر حقیقی، در هنگام صدقه دادن، ابتدا سلامتی وجود شریف امام خود را در نظر می گیرد و به هر بهانه دست توسل به دامن پر مهر او می زند و به اشتیاق ظهور مبارک او و دیدن جمال بی مثالش ناله سر می دهد. «عَزیزٌ عَلَی أن اَرَی الخَلقَ وَلاتُری؛[23] سخت است بر من که همه را ببینم و تو دیده نشوی!!»

حفظ و تقویت پیوند قلبی با امام عصر(عج) و تجدید دایمی عهد و پیمان با آن حضرت وظایف مهمی است که شیعیان منتظر به عهده دارند، یک شیعه و منتظر واقعی علی رغم غیبت ظاهری آن حجت الهی هرگز نباید احساس کند که در جامعه رها و بی مسئولیت بوده و هیچ تکلیفی نسبت به امام و مقتدای خود ندارد. از شیعیان خواسته شده که در آغاز هر روز و حتی بعد از نماز واجب دعای عهد بخوانند که نشان از اهمیت پیوند دایمی شیعیان با مقام عظمای ولایت دارد. اگر شیعه، در آغاز روز با حضور قلب و توجه، چنین عهد و پیمانی را با امام (عج) تجدید کند، هرگز تن به رکود، ذلت، خواری، ظلم و بی عدالتی نمی دهد، هرگز دچار بحران فرهنگی و از خود بیگانگی، یاس و نومیدی و انحطاط نخواهد شد.

در فرازی از دعای عهد چنین می خوانیم:

«اللهُمَّ اِنّی اُجَدِّدُ لَهُ فی صَبیحَةِ یومی هذا وَما عِشتُ مِن اَیامی عَهداً وَ عَقداً وَ بَیعَةً لَهُ فی عُنُقی لا اَحُولَ عَنها وَلا اَزوُلَ اَبَداً اَللهُمَّ اجعَلنی مِن اَنصارِهِ وَ اَعوانِهِ وَ الذّابّینَ عَنهُ وَالمُسارِعینَ اِلَیهِ فی قَضاءِ حَوائِجِه و المُمتَثِلینَ لاَِوامِرِه وَالمُحامینَ عَنه وَالسّابِقینَ اِلی اِرادَتِهِ وَ المُستَشهِدینَ بَینَ یَدَیهِ.»[24]

بار خدایا من در بامداد این روز و تمام دوران زندگیم، عهد و پیمان و بیعتی را که از آن حضرت بر گردن دارم با او تجدید می کنم، که هرگز از آن عهد و بیعت برنگردم و بر آن پایدار بمانم. بار خدایا مرا از یاران و کمک کاران آن حضرت و مدافعان از حریم مقدس او و شتاب کنندگان به سوی او برای انجام خواسته هایش و اطاعت کنندگان از دستوراتش و حمایت کنندگان از وجود شریفش و سبقت جویان به سوی خواسته اش و شهیدان در رکاب حضرتش قرار ده.»

اگر کسی پیوسته این عهد را بخواند و از عمق جان به مضامین آن پای بند باشد هرگز به سستی گرفتار نمی شود و در تحقق آرمان های امام خود و زمینه سازی در میدان یاری آن ذخیره الهی خواهد بود. امام صادق(ع) فرمود: «هر کس چهل بامداد خدا را با این عهد بخواند از یاوران قائم ما خواهد بود. و اگر پیش از ظهور آن حضرت بمیرد، خداوند او را از قبرش بیرون آورد[ تا قائم(عج) را یاری دهد]....».

افضل ترین اعمال منتظرین واقعی آقا امام زمان(عج) برای یاد فراوان آن حضرت

در روایتی از آقا امام زمان است که از شیعیان و برخی از مسلمین و متقین گلایه فرمودند که چرا برای ظهور دعا نمی کند و تنها در نمازها حاجات خود را می طلبند. و همچنین در روایتی دیگر است که می فرمایند: افضل ترین اعمال انتظار فرج است. لذا بنابراین روایت بر همه شعیان تأکید شده است که هر چه بیشتر برای تعجیل در ظهور امام زمان(عج) دعا فرمایند و بهترین اعمال را برای انتظار فرج آقا(عج) انجام دهند. پس یاد کردن از محبوب عادت دیرینه منتظران عاشق است که می توان با ذکر احادیث، کرامات، مقام امام و عنایت امام به شیعیان، دائماً یاد آن حضرت را زنده نگه داشت. دادن صدقه برای سلامتی آن عزیز، رفع شبهه و مبارزه با شبهه افکنان درباره وجود، طول عمر و آثار وجودی آن حضرت در بین منتظران، امیدواری بر قیام و انقلاب آن یوسف زهرا(س) و امید دادن به دیگران و ایجاد آمادگی دائم رزمی فرهنگی برای ظهور حضرت از دیگر مصادیق برقراری ارتباط با امام عصر می باشد و منتظر واقعی زمانی می تواند به این وظایف عمل نماید که به امور ذیل اهتمام داشته باشد:

- ارتباط معنوی خود را با خدای متعال تقویت کند؛

- نمازهای یومیه را در اول وقت و حتی المقدور به جماعت بخواند؛

- سعی کند در نماز حضور قلب داشته باشد و همیشه خود را در محضر خداوند متعال بداند و از هر گونه گناه و معصیتی اجتناب کند که به فرموده امام راحل «عالم محضر خداست، در محضر خدا معصیت نکنید»؛

- عفت، متانت و وقار خود را کاملاً رعایت کنید؛

- بداند که هر هفته، نامه اعمالش به حضور امام زمان(عج) عرضه می شود و مورد بررسی قرار
می گیرد؛

4- ایجاد وحدت و همدلی بین منتظران در جامعه منتظران

از وظایف تک تک افراد قبیله انتظار که بگذریم، جمعیت منتظران نیز باید طرح و برنامه ای داشته باشند که در راستای اهداف امام و حجّت الهی باشد. به بیان دیگر اجتماع منتظر لازم است که تلاش و حرکت خود را در مسیر رضایت رهبر موعود قرار دهد. بنابراین جامعه منتظر بر آن است که عهد و پیمان خود با امام به انجام رساند تا زمینه مناسب برای ظهور دولت مهدی (عج) فراهم شود. امام عصر(عج) در یکی از بیانات خود به چنین جمعیتی اینگونه بشارت داده است:

«اگر شیعیان ما- که خداوند آنان را در راه اطاعتش یاری دهد- در وفای پیمانی که از آنها گرفته شده، یکدل و مصمم باشند؛ البته نعمت دیدار، از آنان به تأخیر نمی افتد و سعادت ملاقات ما برای آنها با معرفت کامل و راستین نسبت به ما، حاصل می گردد.»[25]

و آن عهد و پیمان که خداوند در کتاب خدا و سخنان نمایندگان خدا از شیعیان گرفته است که مهمترین عبارتند از:

1- تلاش در جهت پیروی از امامان(ع) و دوستی با دوستان ائمه(ع) و بیزاری جستن از دشمنان آنها.

امام باقر(ع) از پیامبر خدا(ص) روایت کرده که فرمود: «خوشا به حال آنکه قائم خاندان مرا درک کند در حالی که پیش از قیام، از او پیروی کرده باشند. با دوستان او دوستی و با دشمنان او دشمنی نموده باشد. آنها رفقان من و اهل دوستی و محبت من و گرامی ترین امت من نزد من در روز قیامت هستند!!»[26]

2- جمعیت منتظران در مقابل بدعت ها و انحراف ها در دین و رواج منکرات و زشتی ها در سطح جامعه بی تفاوت نیستند و نیز در برابر فراموش شدن سنّت های نیکو و ارزش های اخلاقی از خود واکنش نشان می دهند.

از پیامبر اکرم(ص) روایت شده که فرمود: «البته در پایان این امت(دوره ی آخرالزّمان) گروهی خواهند بود که پاداش آنها همانند اجر امت اسلامی خواهد بود. آنها امر به معروف و نهی از منکر
می کنند و با اهل فتنه (و فساد) می جنگند.»

3- جامعه منتظر در برخورد با دیگران وظیفه دارد که تعاون و همکاری را سر فصل برنامه های خود قرار دهد. و افراد این جامعه به دور از تنگ نظری و خود محوری، پیوسته حال فقراء و نیازمندان جامعه را پی­گیری می کنند و از آنان بی خبر نمی مانند. گروهی از شیعیان از امام باقر (ع) درخواست نصیحت کردند؛ حضرت فرمود:

«از میان شما آنکه نیرومند است، ضعیف را یاری کند و آنکه بی نیاز است با نیازمندتان مهربانی ورزد و هر یک از شما نسبت به دیگری خیر خواهی کند.»

گفتنی است که دائره این همکاری و همیاری محدود به محیطی که در آن زندگی می کنند نیست بلکه خیر و نیکی منتظران به محیط های دورتر و نیازمندان شهرهای دیگر نیز می رسد زیرا که در پرتو روح انتظار هیچ جدایی و دو گانگی بین افراد احساس نمی شود.

4- افرادی که عضو جامعه منتظر هستند باید به جامعه رنگ و بوی مهدوی بدهند و نام و یاد امام را در همه عرصه ها بلند کنند و گفتار و کردار امام را به عنوان سرآمد همه سخنان و شیوه ها به نمایش عمومی بگذارند و در این راه با همه وجود بکوشند که بدون تردید مورد عنایت و لطف ویژه امام را به عنوان سرآمد همه سخنان و شیوه ها به نمایش عمومی بگذارند و در این راه با همه وجود بکوشند که بدون تردید مورد عنایت و لطف ویژه امامان(ع) خواهند بود.

5- کسب آمادگی دفاعی جامعه منتظر برای ظهور حجت حق

در این عصر بر شیعیان لازم است که با مسلح شدن به تجهیزات نظامی روز خود را برای دشمنان قائم(عج) آماده سازند. البته در حال حاضر، به دلیل وجود حکومتی شیعی و حاکمیت فقیه جامع الشرایط بر سرزمین اسلامی این وظیفه در درجه اول بر عهده حکومت اسلامی است که قوای مسلح کشور را در بالاترین حد آمادگی نظامی قرار دهند تا به فضل خدا در هر لحظه که اراده الهی بر ظهور منجی عالم بشریت قرار گرفت بتوانند به بهترین نحو در خدمت آن حضرت باشند. در خصوص این وظیفه از امام صادق(ع) چنین نقل شده است: هر یک از شما باید برای خروج حضرت قائم(عج) سلاحی مهیا کند، هر چند یک تیر شد که خدای تعالی هر گاه بداند که کسی چنین نیتی دارد امیدوارم عمرش را طولانی کند تا آن حضرت را درک کند.(و از یاران و همراهانش قرار گیرد.) سخن آخر اینکه جامعه منتظر باید بکوشند که در همه ابعاد زندگی اجتماعی، الگوی سایر اجتماعات باشند و همه زمینه های آمادگی لازم را برای ظهور منجی موعود فراهم کنند.

وظایف مبلغان فرهنگ مهدویت

کلیه مبلغان و مروجان فرهنگ مهدویت در فعالیتهای تبلیغی و ترویجی خود باید، به گسترش و تعمیق ارتباط معنوی با امام عصر(عج) بعنوان بایسته های عملی و شناخت همه جانبه فرهنگ مهدوی را به عنوان بایسته نظری، استفاده کنند.[27] لذا می بایست کاملاً جایگاه و شأن رفیع امام عصر(عج) را بشناسد و باید بدانند که آن حضرت چنان مقامی در نزد پیامبر اکرم و ائمه معصومین(ع) دارند که خطاب به ایشان (از تعبیر پدر و مادرم به فدای او) استفاده می کنند. امام راحل و بنیان گذار انقلاب اسلامی نیز در بیان این جایگاه می فرماید:

من نمی توانم اسم رهبر روی ایشان بگذارم زیرا بزرگتر از این است. و نمی توانم بگویم که شخص اول است، برای اینکه دومی در کار نیست، ایشان را نمی توانیم با هیچ تعبیری، تعبیر کنیم الا همین مهدی موعود(عج). لذا بر همه مبلغان فرهنگ مهدی لازم است:

1- از به کار بردن کلمات و تعابیری که شایسته جایگاه و شأن و رفیع امام عصر(عج)  نیست خودداری کنید.

2- رعایت عنایت ادب و احترام به هنگام بر زبان راندن نام مبارک آن حضرت کنند.

3- ذکر سلام و صلوات پس از نام بردن از آن حضرت و برخاستن به هنگام بیان نام خاص ایشان.

آثار انتظار

بعضی گمان کرده اند که انتظار مصلح جهانی، افراد را در حالت سکون و بی تفاوتی قرار می دهد و آنها که منتظرند تا اصلاحگری جهانی قیام کند و فساد و تباهی را بردارند خود در مقابل بدیها و
پلیدی ها واکنشی نخواهند داشت بلکه ساکت و بی تفاوت  دست روی دست خواهند گذاشت و تماشاگر جنایت ها خواهند بود!!

ولی این نگاه یک نگاه سطحی و به دور از اندیشه و دقت است زیرا با توجه به آنچه در حقیقت انتظار امام موعود و ویژگیهای آن و نیز ابعاد انتظار و ویژگی های منتظران مطرح شد، روشن است که روحیه انتظار آن هم با ویژگی های منحصر به فرد و جایگاه بی نظیر امام مهدی (ع) نه تنها سکون و سردی را به دنبال دارد بلکه بهترین عامل حرکت و پویایی است. انتظار در منتظر غوغایی مبارک و حرکتی هدف دار پدید می آورد و هر چه منتظر، به حقیقت انتظار نزدیک تر شود سرعت حرکت او به سوی مقصد بیشتر خواهد شد در پرتو انتظار آدمی از خود محوری رهایی می یابد و خود را جزئی از جامعه اسلامی می بیند، بنابراین می کوشد تا جامعه را در حد توان خود به صلاح و درستی نزدیک کند و وقتی جامعه ای از عناصری این چنین با هویت تشکیل یابد، اجتماعی در جهت ترویج فضیلت ها پدید می آید و حرکت عمومی به سوی اقامه خوبی ها، شکل می گیرد و در چنین محیطی که محیط صلاح و سازندگی و فضای امیدبخشی و نشاط عرصه تلاش و همیاری و همکاری است، زمینه رشد باورهای دینی و بینش عمیق مهدوی در افراد جامعه پدید می آید و منتظران که به برکت انتظار در فساد محیط حل نشده اند بلکه هویت دینی و مرزهای اعتقادی خود را حفظ کرده اند، در برابر سختی ها و مشکلات دوران انتظار بردباری می کنند و به امید تحقق وعده حتمی الهی بلاها را به جان می خرند و لحظه ای گرفتار سستی و یا ناامیدی نمی شوند. راستی کدام مکتب و مذهبی را می شناسید که برای پیروان خود چنین مسیر روشنی را ترسیم کرده باشد؟! مسیری که با انگیزه ای الهی پیموده می شود و در نهایت پاداشی بس بزرگ را به ارمغان می آورد.

پاداش منتظران

خوشاحال آنانکه چشم به راه خوبی ها نشسته­اند! چه بزرگ است پاداش آنان که به انتظار موعود جهانی روزگار می گذرانند و چه شکوهمند است رتبه و مقام آنان که منتظر حقیقی قائم آل محمد(ص) هستند! بجاست که در بخش پایانی از فصل انتظار، از فضیلت و رتبه بی نظیر جرعه نوشان جام انتظار سخن بگوییم و نمونه های از کلمات پیشوایان دین را بیاوریم.

امام صادق(ع) فرمود: «خوشا به حال شیعیان قائم ما (اهل بیت) آنها که در دوران غیبت او ظهورش را انتظار دارند و در ایام ظهورش سر به فرمان او می آورند آنها دوستان خدایند که هیچ ترس و اندوهی برای ایشان نخواهد بود.»[28] و چه افتخاری از این برتر که مدال دوستی پروردگار را بر سینه دارند و چرا باید گرفتار غم و اندوه شوند و حال آنکه زندگی و مرگ آنها ارزشی گران پیدا کرده است.

امام سجاد (ع) فرمود: «کسی که در زمان غیبت قائم ما بر ولایت ما استوار باشد خداوند پاداش هزار شهید از شهدای جنگ بدر و احد را به او خواهد داد.»[29]

آری آنان که در دوران غیبت بر ولایت امام زمان خود باقی بمانند و عهد و پیمان خود با آن بزرگوار را استوار دارند مانند رزمندگانی هستند که در رکاب پیامبر (ص) به نبرد با دشمنان خدا پرداخته و در آن صحنه به خون خود غلطیده اند! منتظرانی که جان بر کف به انتظار یاری فرزند رسول خدا (ص) ایستاده اند از هم اکنون در خیمه جنگ و در کنار امیر جبهه حق هستند.

امام صادق (ع) فرمود: «اگر کسی از شما (شیعیان) بمیرد در حالی که منتظر امر (فرج امام مهدی (عج) باشد همانند کسی است که در کنار قائم(عج) و در خیمه اش بوده است! سپس اندکی درنگ کرد و فرمود: نه به خدا قسم بلکه مثل کسی است که در کنار رسول خدا(ص) به شهادت رسیده باشد»[30] این گروه همان جماعتی هستند که قرن ها پیش پیامبر بزرگ خدا آنها را برادران و رفقاء خود خوانده است و دوستی و مودت قلبی خود را نسبت به ایشان اعلام کرده است.

امام باقر(ع) فرمود: «روزی پیامبر در حضور گروهی از اصحاب خود فرمود: خدایا برادران مرا به من نشان ده! و این جمله را دوبار فرمود: اصحاب حضرت گفتند: ای رسول خدا آیا ما برادران تو نیستیم؟!

فرمود: خیر، شما اصحاب من هستید و برادران من قومی هستند در آخر الزمان که به من ایمان
می آورند و حال آنکه هرگز مرا ندیده­اند خداوند آنها را به اسم خود و پدرانشان به من معرفی کرده است... استواری هر یک از ایشان در دین خود از کندن خارهای گون در شب تاریک و به دست گرفتن آتش گداخته سخت تر است آنها مشعل های هدایت هستند که خداوند آنها را از فتنه های تیره و تار نجات می بخشد»[31]

و پیامبر اسلام (ع) فرمود: «خوشا حال کسی که قائم اهل بیت مرا درک کند و حال آنکه پیش از قیامش به او اقتدا کرده باشد. با دوستان او دوستی و از دشمنان او بیزاری جسته باشد و امامان پیش از او را نیز دوست داشته باشد. آنها رفقای من و صاحبان دوستی و مودت من و گرامی ترین امت من نزد من هستند.»[32] و اینان که به چنین مقام و رتبه ای نزد پیامبر(ص) دست یافته اند به شرف خطاب حضرت دوست مشرف می شوند! آن هم ندایی که مملوّ از محبت و عشق است و حکایت از نهایت تقرّب و نزدیکی آنها به محضر حضرت حق دارد.

امام باقر(ع) فرمود: «روزگاری بر مردم می آید که امامشان غایب خواهد بود پس خوشا به حال آنان که در آن زمان بر امر(ولایت) ما استوار بمانند. به راستی که کمترین پاداش آنها این است که حضرت پروردگار آنها را ندا می دهد که: ای بندگان من، به سرّ من (و امام غایب) ایمان آوردید و او را تصدیق کردید پس شما را بشارت باد به پاداش نیکوی من، شما به حقیقت بندگان من هستید. اعمال شما را می پذیرم و از خطاهای شما می گذرم و به(برکت) شما باران را بر بندگانم نازل می کنم و بلا را از ایشان می گردانم و اگر شما(درمیان مردم) نبودید حتماً عذاب خود را [بر مردم گنهکار]
می فرستادم.»[33] ولی به راستی چه چیز منتظران را آرام می کند و انتظار آنها را پایان می دهد؟ چه چیز روشنی چشم ایشان است و دل بی قرار آنها را قرار و آرام می بخشد؟ آیا آنان که عمری به جادّه انتظار چشم دوخته اند و در همین مسیر با همه سختی هایش راه پیموده اند تا به دشت سر سبز موعود منتظر پای گذارند به پاداشی کمتر از هم نشینی با محبوب و معشوق خود راضی می شوند؟! و چه فرجامی از این زیبا تر و چه لحظه ای از این با شکوه تر!

امام کاظم(ع) فرمود: «خوشا به حال شیعیان ما، آنان که در زمان غیبت قائم ما به ریسمان دوستی ما، چنگ زنند و بر دوستی، و بیزاری از دشمنانمان استوار بمانند. آنها از ما هستند و ما از آنها. آنها به پیشوایی ما راضی شدند(و امامت ما را پذیرفتند) و ما نیز به شیعه بودن آنها راضی و خشنود شدیم. خوشا به حال ایشان!! به خدا قسم اینان در قیامت با ما و در رتبه و درجه ما خواهند بود.»[34]

نتيجه:

درود بي پايان به آن منجي بشريت, آن امام به حق و آن حجت خدا در روي زمين و آن سفينه نجات.

بياييم همگي خود را در زير پرچم ولايت آقا امام زمان قرار دهيم چرا كه بايد به اين نتيجه رسيده باشيم كه جهان با تمام پيشرفتهاي علمي خود در حال تلاش براي شناخت منجي بشريت است و افكار عموم در حال بيداري مي باشد. لذا بايد همه ما مسلمانان و شيعيان به اين تفكر برسيم كه زمينه سازي ظهور حضرت و درك حقيقي وجود ايشان به دست گروه حق سپرده شده پس بايد تلاش كنيم و نگذاريم دشمنان امام، اين آمادگي را از بين ببرند و ظهور حضرت را به عقب بياندازند. چرا كه هر چه ما عقب بنشينيم تلاش آنها براي آلوده كردن افكار  جوان بيشتر مي شود به همين منظور جوانان
مي­بايست تلاش خود را در جهت معرفت صحيح از شخصيت وجودي امام و مفهوم درست انتظار زياد كنند و شناخت درست نسبت به تكاليف خود در دوران غيبت را پيدا كنند به بررسي و تحقيق خود را در مورد فرهنگ مهدویت و انتظار صحیح بیافزاییم.

در پايان اين نكته را اشاره مي كنم كه يكصدوبيست و چهار هزار پيغمبر از آدم تا خاتم الانبياء محمد مصطفي (ص) و دوازده امام همه به وجود اقدس امام موعود مهدي صاحب الزمان (عج) به عنوان منجي و مصلح آخرالزمان وعده داده اند . مي­گويند كه او خواهد آمد. پس این انتظار در طول تاریخ بود تا روزی که انتظار یار سبز آید. (انشاء الله)

العجل اي صاحب محراب و منبرالعجل                  العجل اي حامي دين پيغمبر العجل

العجل اي باعث ايجاد عالم العجل                     العجل اي وارث شمشير حيدر العجل

منابع و مآخذ:

 - بالادستیان محمد امین. حائری­پور محمد مهدی. یوسفیان مهدی. نگین آفرینش. تهران. بنیاد فرهنگی حضرت مهدی (عج) موعود، چاپ پانزدهم، پاییز 1387.

- حكيمي . مهدي .‌ امام مهدي و آينده زندگي . بنياد فرهنگي حضرت مهدي . تهران . نشر  ، سوم ، 1379

- صافي گلپايگاني ، آيت الله  ، گفتمان مهدويت ، مسجد مقدس جمكران . قم . نشردانش . اول . 1377

- قندهاري . هادي . آثار اعتقاد به امام زمان . مركز فرهنگي انتشارات منير .تهران ، نشر شفق . سوم ، 1380

- قمي ، مرحوم حاج شيخ عباس ، كليات مفاتيح الجنان ، مترجم ، حاج ميرزا حسن هريسي ، انتشارات علمي ، تهران ،        

- كوراني ، علي ، عصرظهور، ترجمه عباس جلالي ، شركت چاپ ونشر بين المللي ، سازمان تبليغات اسلامي تهران . نشرسپهر. سوم . 1379

- ميرعظيمي . سيدجعفر . مسجد مقدس جمكران تجليگاه صاحب الزمان . انتشارات مسجد مقدس جمكران . قم . نشر نگين .دوم . 1378

مجلات و مقالات:

- شفيعي سروستاني اسماعيل ـ مجله موعود ويژه امام عصر . ماهنامه فرهنگي اعتقادي و اجتماعي شماره 30 تا 48 .

- پورسید آقایی مسعود- مجله انتظار (فصلنامه علمی، تخصصی ویژه امام مهدی (عج))، شماره 4، تابستان 81 .

- ولایت فقهی و انتظار، تهیه کننده معاونت آموزشی عقیدتی سیاسی نمایندگی ولی فقهی در نیروی مقاومت بسیج، ناشر: سازمان بسیج فرهنگیان، نیروی مقاومت بسیج، چاپ اول، بهار 1386.

سايتهاي اينترنتي :

 مهدويت . امام عصر

WWW.google.com

WWW.mouood.org

                                                                                 WWW.Imam.madie.com

                                                                                      WWW.montazar.net

WWW.khorshide.mkakeh.co